Skip to main content
Ογκολογία

Δυσθρεψία σε ογκολογικούς ασθενείς: Η σημασία της σωστής διατροφικής φροντίδας

Η διάγνωση του καρκίνου είναι ένα γεγονός που αλλάζει τη ζωή τόσο των ασθενών όσο και των ανθρώπων γύρω τους. Μια από τις πιο συχνές σωματικές αλλαγές που μπορεί να εμφανιστούν κατά την διάρκεια της νόσου είναι η απώλεια βάρους 1. Στην πραγματικότητα 1 στους 3 ασθενείς με καρκίνο είναι πιθανό να χάσει βάρος σε κάποιο στάδιο της θεραπείας ή της εξέλιξης της νόσου 2.

Δυσθρεψία & ογκολογικός ασθενής

Η δυσθρεψία είναι πολύ συχνή στους ογκολογικούς ασθενείς, επηρεάζοντας μέχρι και το 85% αυτών3. Πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη συνολική υγεία του ασθενούς και να δυσκολέψει τη διαχείριση της θεραπείας.

Ένας ασθενής που βρίσκεται σε κίνδυνο υποθρεψίας ενδέχεται να εμφανίσει3:

  • διατροφικές ελλείψεις
  • μυϊκή απώλεια
  • απώλεια βάρους
  • κόπωση ή μειωμένη ενέργεια
  • μειωμένη ανταπόκριση στην θεραπεία
  • αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παρενεργειών

Σημαντικότερες Αιτίες Δυσθρεψίας

Οι αιτίες της δυσθρεψίας στον καρκίνο μπορεί να είναι πολλές και συχνά συνδυάζονται μεταξύ τους. Τα προβλήματα μπορεί να προέρχονται από την ίδια την νόσο, τα συμπτώματα που προκαλεί ή ακόμη και από τις θεραπείες που ακολουθούνται. Για παράδειγμα:

  • έλλειψη όρεξης
  • αλλαγές στη γεύση
  • δυσκολίες στη μάσηση ή στην κατάποση
  • ναυτία, εμετοί ή έντονη κόπωση

Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται  να οδηγήσουν  τους ασθενείς στο να τρώνε λιγότερο από το συνηθισμένο ή το σώμα τους μπορεί να μην είναι σε θέση να απορροφήσει σωστά  τα θρεπτικά συστατικά από τις τροφές. Αυτό συμβαίνει συχνά σε μορφές καρκίνου που επηρεάζουν το γαστρεντερικό σύστημα, όπως ο καρκίνος του εντέρου, του στομάχου ή του ήπατος ή σε περιπτώσεις παρενεργειών θεραπειών που προκαλούν διάρροια 3.

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της νόσου, το σώμα έχει αυξημένες ανάγκες σε  θρεπτικά συστατικά και ενέργεια 3,21. Αν αυτές οι ανάγκες δεν καλύπτονται, ο οργανισμός αρχίζει να χρησιμοποιεί τα δικά του αποθέματα για να πάρει την ενέργεια που χρειάζεται. Αυτό οδηγεί σε καταβολισμό, δηλαδή στη διάσπαση των μυών, των πρωτεϊνών και των λιπών που υπάρχουν στο σώμα, ώστε να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ενέργειας 3,21.

Διάγνωση της Δυσθρεψίας

Για τη διάγνωση της δυσθρεψίας οι ειδικοί στη διατροφή και την ογκολογία χρησιμοποιούν τα κριτήρια GLIM, ένα διεθνώς αποδεκτό σύστημα αξιολόγησης 22. Η διαδικασία περιλαμβάνει την εξέταση τόσο φαινοτυπικών, όσο και αιτιολογικών παραγόντων που βοηθούν στον εντοπισμό της κατάστασης.

  • Φαινοτυπικά κριτήρια: απώλεια βάρους, χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), μειωμένη μυϊκή μάζα
  • Αιτιολογικά κριτήρια: Μειωμένη πρόσληψη τροφής, παρουσία φλεγμονής ή υποκείμενης νόσου.

Πατήστε εδώ για δωρεάν αξιολόγηση του κινδύνου δυσθρεψίας και δυνατότητα επικοινωνίας με έναν επαγγελματία υγείας.

 

 

 Διατροφική Διαχείριση της Δυσθρεψίας

Η διατροφική διαχείριση της δυσθρεψίας που σχετίζεται με τον καρκίνο βασίζεται σε μια ισορροπημένη διατροφή, η οποία παρέχει επαρκείς ποσότητες πρωτεϊνών, υδατανθράκων, λιπαρών, φυτικών ινών, βιταμινών, ηλεκτρολυτών, μετάλλων και υγρών 3,23,24.

Ο στόχος της εξειδικευμένης διατροφικής υποστήριξης είναι να βοηθήσει τους ασθενείς να:

  • προλάβουν την απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας
  • αντιμετωπίσουν την αδυναμία και την κούραση
  • διατηρήσουν επαρκή ενυδάτωση
  • ανταπεξέλθουν πιο αποτελεσματικά στην ιατρική τους θεραπεία
  • έχουντην μέγιστη δυνατή πιθανότητα αποκατάστασης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής

Η σωστή διατροφή παίζει πολύ σημαντικό ρόλο κατά την διάρκεια της νόσου. Το σώμα των ογκολογικών ασθενών συχνά χρειάζεται μεγαλύτερες ποσότητες πρωτεϊνών, σε σχέση με τα υγιή άτομα, τόσο για την αποκατάσταση και αναδόμηση των ιστών όσο και για την υποστήριξη του ανοσοποιητικού συστήματος 2,3,23. Οι επαρκείς θερμίδες είναι επίσης απαραίτητες, ώστε να καλύπτονται οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες, και να προλαμβάνεται η απώλεια μυϊκής μάζας. Παράλληλα, οι ελλείψεις σε σημαντικές βιταμίνες και μέταλλα όπως οι βιταμίνες Α, C, D και Β9 καθώς και το ασβέστιο, ο χαλκός, ο σίδηρος, το μαγνήσιο και ο ψευδάργυρος, είναι συχνές στους ογκολογικούς ασθενείς 2,3,23.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αρκεί η αύξηση της ποσότητας ή/και της θρεπτικής αξίας των τροφίμων και των υγρών που καταναλώνονται. Η πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να ενισχυθεί εύκολα, προσθέτοντας τροφές όπως τυρί, αυγά, κρέας ή ψάρι στα καθημερινά γεύματα. Παράλληλα, για πολλούς ασθενείς είναι πιο εύκολο να καταναλώνουν μικρά και συχνά γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, αντί για τρία μεγάλα γεύματα.

Ο ρόλος των Σκευασμάτων Ειδικής Διατροφής

Όταν η καθημερινή διατροφή δεν επαρκεί για να καλύψει τις αυξημένες διατροφικές ανάγκες του οργανισμού, η διατροφική υποστήριξη μπορεί να συμπληρωθεί με ειδικά σχεδιασμένα πόσιμα θρεπτικά σκευάσματα.

Αυτά τα σκευάσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά στα γεύματα, ως σνακ ή σαν ροφήματα ανάμεσα στα γεύματα, ώστε να βοηθούν στην αύξηση της πρόσληψης θερμίδων και θρεπτικών συστατικών. Υπάρχουν διαθέσιμα προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ενέργεια, πρωτεΐνες, εδώδιμες ίνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Για τους ογκολογικούς ασθενείς, υπάρχουν επίσης εξειδικευμένα σκευάσματα που, πέρα από την υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και ενέργεια, περιέχουν ωμέγα- 3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, κυρίως εικοσαπεντανοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA). Τα ωμέγα-3 μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της μυϊκής απώλειας, στη βελτίωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και στον περιορισμό της φλεγμονής που σχετίζεται με τη νόσο 3,23.

Τα πόσιμα θρεπτικά σκευάσματα είναι διαθέσιμα σε διάφορες υφές και γεύσεις, ειδικά σχεδιασμένες, ώστε να ανταποκρίνονται στις πιθανές αλλαγές στη γεύση, ως αποτέλεσμα της νόσου ή της θεραπείας. Ο στόχος τους είναι να βοηθήσουν τους ασθενείς να ακολουθούν πιο εύκολα τις διατροφικές οδηγίες του θεράποντος ιατρού ή/και του διαιτολόγου τους.

Τα Σκευάσματα Ειδικής Διατροφής αποτελούν μία  αξιόπιστη, ασφαλή και επιστημονικά τεκμηριωμένη λύση για τη συμπλήρωση της καθημερινής διατροφής του ασθενούς.

 Οφέλη Σκευασμάτων Ειδικής Διατροφής

H έγκαιρη διατροφική παρέμβαση με Σκευάσματα Ειδικής Διατροφής μπορεί να κάνει πραγματικά τη διαφορά στην πορεία ενός ασθενούς με καρκίνο. Σύμφωνα με μελέτες, τα οφέλη περιλαμβάνουν 24-35:

  • Διατήρηση του σωματικού βάρους και της μυϊκής μάζας
  • Καλύτερη ανταπόκριση και ανοχή στις θεραπείες
  • Βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής

Πότε πρέπει να ξεκινήσει η διατροφική υποστήριξη;

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παρεντερικής και Εντερικής Διατροφής (ESPEN) συστήνουν η εντερική διατροφή (είτε με πόσιμα θρεπτικά σκευάσματα είτε μέσω καθετήρα) να ξεκινά με τη διάγνωση ή όταν η πρόσληψη τροφής μειώνεται αισθητά για περισσότερες από 7-10 μέρες.

Οι πρόσφατες επιστημονικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η έγκαιρη αξιολόγηση και υποστήριξη της διατροφής από την πρώτη στιγμή της διάγνωσης αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της ολιστικής φροντίδας του ασθενούς, συμβάλλοντας σημαντικά σε καλύτερα αποτελέσματα υγείας 25.

Όταν η διατροφή δεν επαρκεί, δώσε βάρος σε όσα έχουν αξία! Μίλησε με τον ιατρό, το διαιτολόγο ή το φαρμακοποιό σου για το ρόλο των Σκευασμάτων Ειδικής Διατροφής στην διαχείριση της δυσθρεψίας, με στόχο τη βέλτιστη ανάρρωση και την καλύτερη δυνατή έκβαση της θεραπείας.

Βιβλιογραφία
  1. National Cancer Institute.https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/symptoms [17.2.2025]
  2. Arends et al. 2024. Eur J Surg Oncol;50(5):107074
  3. Arends et al. 2017. Clin Nutr;36(5):1187–1196
  4. Tan et al. 2022. Clin Nutr;41(3):599–609
  5. Lidoriki et al. 2023. Nutr Cancer;75(2):640–651
  6. Na et al. 2018. Nutr Cancer;70(8):1228–1236
  7. Su et al. 2019. Cancer Imaging;19(1):82
  8. Kwaan et al. 2013. Dis Colon Rectum;56(9):1087–1089
  9. Xiao et al. 2020. JAMA Surg;155(1):1–9
  10. van Vugt et al. 2017. PLoS One;12(10):e0186547
  11. Daly et al. 2018. Proc Nutr Soc;77(2):135–151
  12. Daly et al. 2017. Br J Cancer;116(3):310–317
  13. Daly et al. 2020. J Cachexia Sarcopenia Muscle;11(1):160–168
  14. Landgrebe et al. 2023. Clin Nutr;42(2):190–198
  15. Sanchez-Torralvo et al. 2022. Support Care Cancer;30(2):1607–1613
  16. Zhang et al. 2024. J Nutr Health Aging;28(6):100274
  17. Martin et al. 2015. J Clin Oncol;33(1):90–99
  18. Seid et al. 2025. J Hum Nutr Diet;38(1):e70012
  19. Ryan & Sullivan. 2021. Proc Nutr Soc;80:73–91
  20. Arthur et al. 2016. J Med Econ;19(9):874–880
  21. Arends et al. 2021. ESMO Open;6(3):100092
  22. Cederholm et al. 2019. Clin Nutr;38(1):1–9
  23. Arends et al. 2021. ESMO Open;6(3):100092
  24. Jatoi A, Kassa S, Strijbos M, et al.
    ESMO Handbook of Nutrition and Cancer, 2nd Edition, ESMO Press, 2023
  25. Maňásek et al. 2016. Klin Onkol;29(5):351–357
  26. Ford et al. 2022. Clin Nutr;41(7):1578–1590
  27. Cereda et al. 2018. Radiother Oncol;126(1):81–88
  28. Meng Q et al. 2021. Clin Nutr;40(1):40–46
  29. Bargetzi et al. 2021. Ann Oncol;32(8):1025–1033
  30. Baracos et al. 2018. Nat Rev Dis Primers;4:17105
  31. Orsso et al. 2024. Am J Clin Nutr;120(6):1311–1324
  32. Guarcello et al. 2007. Nutritional Therapy Metabolism;25(1):25–30
  33. Sanchez-Lara et al. 2014. Clin Nutr;33(6):1017–1023
  34. Faber et al. 2015. J Cachexia Sarcopenia Muscle;6(1):32–44
  35. Feijo et al. 2019. Nutrition;61:125–131
  36. Aredes et al. 2019. Nutrition;67–68:110528
  37. Van der Meij et al. 2010. The Journal of Nutrition;140(10):1774–1780
  38. Cereda et al. 2018. Radiotherapy & Oncology;126(1):81–88